SevgiForum.NET  





Go Back   SevgiForum.NET > >


Yeni Konu aç  Cevapla
 
Seçenekler
  #1  
Alt 2 Hafta önce
ALI25 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik tarihi: 05.01.2018
Üye No: 8740
Mesajlar: 1.024
Aldığı Beğeni : 1062
Karizma Puanı: 2505
ALI25 isimli Üye şimdilik offline konumundadır
ALI25
Konuk Üye
La Edri
Standart Matbaanin Osmanli´ya Gelis Serüveni
İnsanlık tarihinin kırılma noktalarını oluşturan, çağ açıp çağ kapatan ve insanlığı geleceğe taşıyan buluşlar mevcuttur. Bu buluşlardan en dikkat çekicisi ise insanlığın edindiği bilgi ve birikimin sistemli şekilde kayıt altına alınmasını sağlayan ve mevcut bilgilerin paylaşımını kolaylaştırarak bir aydınlanma aracı olan kitapların seri üretimini sağlayan matbaalardır. Ancak ne yazık ki Osmanlı Devleti matbaa tekniğini Gutenberg’in buluşundan yaklaşık 3 asır sonra etkin olarak kullanma kararı aldı. Biz de bu önemli tekniğin Osmanlı topraklarına giriş serüvenini sizler için etraflıca irdelemeye çalıştık.

1. Ülke dışındaki bazı harekeler Osmanlı’ya basımın gelmesine zemin hazırladı



Matbaa elbette ki Osmanlı topraklarına armudun daldan düştüğü gibi düşmedi. Yeniliğe karşı farklı nedenlerden dolayı önyargıların bulunduğu bu topraklara matbaanın gelişi için uygun zeminin hazır olması gerekirdi. Bilgi paylaşımının çoğalması zaruriyetinin Osmanlı’da da baş göstermesi bu tekniğin çeşitli şekillerde kendine alan bulmasına vesile oldu. Bu nedenle birtakım basım hareketleri yurtdışı temelli gerçekleşmeye başladı. Avrupa ülkelerinde ilk olarak Arapça, daha sonra da Türkçe basımın gerçekleşmesi ve ardından ülkeye sokulması matbu yayınların Osmanlı’da yaygınlaşmasını temellendirdi. Azınlıkların ülke içinde gerçekleştirdikleri matbaa faaliyetleri de matbaanın Osmanlı’da yerleşmesine zemin hazırladı.

2. Osmanlı’da İbrahim Müteferrika’dan önce de matbaa vardı



Bu konuyla ilgili yaygın kanaat matbaacılığın Osmanlı Devleti’nde İbrahim Müteferrika ile başladığı yönündedir. Ancak bu bilgi bilinenin aksine yanlıştır. İbrahim Müteferrika resmi kanallar ve devlet desteğiyle Osmanlı’da ilk sistemli matbaayı kuran kişidir. Matbaa tekniği Osmanlı topraklarında ilk olarak azınlıklar tarafından kullanıldı. İspanyolların zulmünden kaçan ve Osmanlı Devleti’ne sığınan Museviler, 1492 yılında yanlarında matbaa makineleri getirerek bu icattan ülke içinde de faydalanmaya devam ettiler. Yine bu süreci takiben bazı azınlık gruplar da matbaayı İbrahim Müteferrika’dan önce kullandılar.

3. İlk matbu eserler dolaşıma çıkıyor



Az öncede ifade ettiğimiz gibi Osmanlı’daki ilk matbu eserler Avrupa’daki matbaalarda basımı gerçekleşenlerdi. Arap harfleriyle basılan ilk kitabın basımı 1514 yılında İtalya’da gerçekleşti. İlk Kur’an basımı ise 1640 yılında yine İtalya’da gerçekleşti. Padişah III. Murat’ın 1588 yılında yayımladığı fermanla, “gümrük parası ödemeden ülkeye kitap sokmak ve satmak” izni verilmesi ise matbu eserlerin meşruiyetinin sağlanması adına önemli bir adım oldu. İtalyan tüccarların başvurusu üzerine verilen bu izin, yurtdışında Arapça, Farsça ve Türkçe olarak basılan kitapların Osmanlı topraklarında sınırlı şekilde yayılmasının başlangıcı oldu.

4. Matbaa Osmanlı’da gecikti çünkü;



Avrupa’da matbaanın gelişimini tüm hızıyla sürdürürken Osmanlı Devleti’ne bu teknik gelişmenin yaklaşık üç asır geç gelmesi ve geldiği dönemde oldukça kısıtlı bir şekilde kullanılması nedensiz değildi. Dinsel tutuculuğun ve yeniliğe kapalı olmanın getirdiği bakış açısıyla matbaanın caizliği üzerinde mutabık kalınamaması matbaanın memlekete giriş sürecini oldukça geciktirdi. Ancak tek ve en güçlü neden bu değildi. İstanbul’da Hattat ve Yazıcılar Loncası’nın 90 bin üyesi olduğu ve bu üyelerin tamamının matbaa yüzünden işsiz kalma korkusuyla matbaaya karşı çıktığı tarihi kaynaklarda mevcuttur. Tüm bunların yanında yasaklamalar, teknik nedenler ve okuryazar oranının düşük oluşu matbaacılık faaliyetlerinin gelişimini engelleyen diğer unsurlardır.

5. İbrahim Müteferrika ve onun öncülüğündeki ilk matbaa girişimi gerçekleşti



III. Ahmet’in saltanat koltuğunda oturduğu Lale Devri olarak bilinen dönem, önemli yeniliklerin gerçekleştiği, Batı ile iyi ilişkiler kurma gayretinin bulunduğu bir dönem olarak karşımıza çıkar. Lale Devri’yle gelen bu sosyal ortam matbaanın Osmanlı topraklarında resmi elden Türk topraklarında sistemli bir şekilde kurulmasına zemin hazırladı. Dönem sadrazamının bu fikre sıcak bakması, zamanın Şeyhülislam’ı Mevlana Abdullah Efendi’nin olumlu fetvası ve III. Ahmed’in de bu fikre sıcak yaklaşması üzerine matbaanın kurulması yönünde ferman hazırlandı. Böylelikle 16 Aralık 1727 tarihinde İbrahim Müteferrika’nın Sultan Selim semtindeki evinin alt katında mütevazı bir yapı olarak matbaa çalışmaya başladı. Bu matbaada ilk olarak yalnızca dini kitapların basılmasına müsaade edildi.


6. Müteferrika’nın matbaasında basılan eserler



İbrahim Müteferrika’nın öncülüğünde kurulan matbaada ilk olarak yalnız dini kitapların basımına izin verildiğini söylemiştik. Bundan sonraki süreçte ise İbrahim Müteferrika din dışı eserleri basmayı planladığında basımevini kurarken nasıl sabır ve dikkat göstermiş ise, basacağı eserleri seçerken de aynı özeni gösterdi. İbrahim Müteferrika kurduğu matbaasında yaşamı boyunca toplam 17 ayrı kitap basıldı: Bunlardan 11’i tarih 3’ü dil ve sözlük, biri mıknatıs, biri coğrafya ve biri de toplumsal eleştiri konuludur. Matbaada basılan bu eserlerden bazıları şunlardır: Sihah il-Cevheri, Tufe’tül-Kibar fi Esfar ül-Bihar, Tarih-i Seyyah, Kitab-ı İklim-i Cedid, Tarih-i Timur Güryan, Tarih-i Mısr ül-Kadime ve Mısr ül-Cedide, Cihan Nüma ve son olarak Asım Tarihi.

Kaynakça
İnuğur, M. Nuri; Basın ve Yayın Tarihi, Der Yayınları, İstanbul, 2005
Kabacalı, Alpay; Başlangıçtan Günümüze Türkiye’de Matbaa, Basın ve Yayın, İstanbul, Literatür Yayıncılık, 2000
Fatma Davulcu, Halil Kıpçak, Başlangıcından Harf Devrimi’ne Kadar Türkiye’de Basım ve Yayının Kısa Bir Tarihçesi, Türk Kütüphaneciliği Dergisi, sayı.30, 2016(Matbaanın Osmanlı’ya Geliş Seruveni - Beyaz Tarih)






Konu ALI25 tarafından (2 Hafta önce Saat 13:23 ) değiştirilmiştir.
Alıntı ile Cevapla
2 Hafta önce
  #2
RebeLLiouS
Ahraz
 
RebeLLiouS - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Profil Bilgileri
Kayıt Tarihi: 09.09.2019
Üye No: 9081
Mesajlar: 360
Aldığı Beğeni: 597
Rep Puanı: 1140
Online / Ofline :
RebeLLiouS isimli Üye şimdilik offline konumundadır



Paylaşım için teşekkürler..Emeğinize Sağlik..
  Alıntı ile Cevapla
2 Hafta önce
  #3
ALI25
Konuk Üye
La Edri
 
ALI25 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Profil Bilgileri
Kayıt Tarihi: 05.01.2018
Üye No: 8740
Yaş: 47
Mesajlar: 1.024
Aldığı Beğeni: 1062
Rep Puanı: 2505
Online / Ofline :
ALI25 isimli Üye şimdilik offline konumundadır



Alıntı: RebeLLiouS
Paylaşım için teşekkürler.Emeğinize Sağlik..
Rica ederim.Ve okuyan o gözlerine saglik dilerim.
  Alıntı ile Cevapla
2 Hafta önce
  #4
Sahra
Gözlerin anlattığı cümleyi suskunlar dinler.
 
Sahra - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Profil Bilgileri
Kayıt Tarihi: 10.09.2013
Üye No: 1639
Mesajlar: 11.196
Aldığı Beğeni: 13239
Rep Puanı: 33706
Online / Ofline :
Sahra isimli Üye şimdilik offline konumundadır



Emeğinize sağlık teşekkür ederim


  Alıntı ile Cevapla
2 Hafta önce
  #5
ALI25
Konuk Üye
La Edri
 
ALI25 - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
 

Profil Bilgileri
Kayıt Tarihi: 05.01.2018
Üye No: 8740
Yaş: 47
Mesajlar: 1.024
Aldığı Beğeni: 1062
Rep Puanı: 2505
Online / Ofline :
ALI25 isimli Üye şimdilik offline konumundadır



Alıntı: Sahra
Emeğinize sağlık teşekkür ederim


Rica ederim ve bende size tesekkür ederim. Benim icin bir keyfti bunu sizelere paylasmak.
  Alıntı ile Cevapla
Cevapla


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
Smileler Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı





Tüm Zamanlar GMT +3 Olarak Ayarlanmış. Şuanki Zaman: 05:46.



Powered by vBulletin® Version 3.8.11
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.



SevgiForum

Powered by vBulletin® Version 3.8.11 Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
Sevgi Dolu Bir Forum